آرایشگری مو

بهداشت و استریل در آرایش دائم: ۸ اصلی که مشتری باید بپرسد و هنرجو باید بداند

آرایش دائم یعنی عبور سوزن یا تیغه از سطح پوست. هر کاری که پوست را سوراخ کند، اگر ابزارش بین دو نفر درست ضدعفونی یا عوض نشود، می‌تواند عفونت منتقل کند: از عفونت‌های ساده‌ی پوستی تا بیماری‌های منتقل‌شونده از راه خون مثل هپاتیت B و C و HIV. راهنماهای رسمی بهداشت عمومی در کشورهای مختلف، از جمله راهنمای ایالت نیوساوت‌ولز استرالیا، همین خطر را برای تاتو و هر روش نافذ دیگر یادآوری می‌کنند.

این مقاله هم برای مشتری‌ای نوشته شده که می‌خواهد سالن امن انتخاب کند و هم برای هنرجویی که تازه وارد این حرفه می‌شود. یک نکته‌ی روشن قبل از شروع: این متن جایگزین ضوابط وزارت بهداشت و مرکز بهداشت محل شما نیست. اصول عمومی را اینجا می‌خوانید، اما الزام‌های قانونی دقیق را از همان مراجع بگیرید.

هشت اصلی که سالن امن را از سالن پرخطر جدا می‌کند

  1. ابزار نافذ فقط یک‌بارمصرف. سوزن، کارتریج و تیغه باید برای هر مشتری از بسته‌ی استریلِ تازه باز شود، ترجیحاً جلوی چشم خود او. «ضدعفونی کردن سوزن» روش درستی نیست؛ سوزن را نمی‌شود در سالن به‌طور مطمئن دوباره استریل کرد.
  2. رنگدانه در ظرف یک‌بارمصرف. مقدار لازم از بطری اصلی در یک ظرف کوچک یک‌بارمصرف ریخته می‌شود و هر مشتری ظرف و اپلیکاتور جدید دارد. باقی‌مانده دور ریخته می‌شود و به بطری برنمی‌گردد. فرو بردن دوباره‌ی ابزار آلوده در همان ظرف ممنوع است.
  3. روکش محافظ روی دستگاه یا قلم. سطحی که نمی‌شود کامل ضدعفونی‌اش کرد باید با روکش یک‌بارمصرف پوشیده شود تا آلوده نشود.
  4. شستن دست و دستکش تازه. دست‌ها قبل از دستکش شسته می‌شوند. دستکش یک‌بارمصرف است و با لمس چیز دیگری (موبایل، کشو، مو) باید عوض شود. دستکش جایگزین شستن دست نیست.
  5. ضدعفونی سطوح بین مشتری‌ها. تخت، صندلی و میز کار با ضدعفونی‌کننده‌ی مناسب پاک می‌شود و زمان تماسی که روی برچسب محصول نوشته شده رعایت می‌شود. نقاط پرتماس بهتر است پوشش یک‌بارمصرف داشته باشند.
  6. ابزار چندبارمصرف: اول پاک‌سازی، بعد استریل. ضدعفونی روی ابزار کثیف اثر کامل ندارد. ابزار فلزی ابتدا شسته می‌شود، بعد در بسته‌بندی مخصوص با روشی مثل اتوکلاو استریل می‌شود و تا لحظه‌ی استفاده بسته می‌ماند.
  7. ظرف مخصوص اشیای تیز. سوزن و تیغه‌ی مصرف‌شده بلافاصله در ظرف ضدسوراخ می‌روند، نه سطل زباله‌ی معمولی. درپوش دوباره گذاشتن با دست، رایج‌ترین راه سوزن‌خوردگی است.
  8. غربالگری، رضایت‌نامه و ثبت. پرسش‌نامه‌ی سلامت قبل از کار، رضایت‌نامه‌ی امضاشده، ثبت نام رنگدانه و شماره‌ی تولیدش، و دستور مراقبت کتبی. اگر مشکلی پیش آمد، همین ثبت‌ها ردگیری را ممکن می‌کند.

اگر مشتری هستید: پنج چیزی که همین حالا می‌توانید ببینید

  • بسته‌ی سوزن یا تیغه را جلوی شما باز کنند.
  • رنگدانه در ظرف کوچک و تازه ریخته شود.
  • اجراکننده دست بشوید و دستکش جدید بپوشد.
  • میز و تخت تمیز و سطوح پرتماس پوشیده باشد.
  • قبل از شروع، از بیماری، دارو و حساسیتتان بپرسند و رضایت‌نامه بدهند.

پرسیدن هیچ‌کدام از این‌ها بی‌ادبی نیست. اگر اجراکننده پرسیدن را ناپسند می‌داند یا می‌گوید «سال‌هاست همین‌طور کار می‌کنم»، همان جواب، جواب سؤال شماست.

پنج باور اشتباه که هنوز رایج است

باور رایج واقعیت
سوزن را با الکل تمیز می‌کنم و دوباره استفاده می‌کنم. پاک کردن با الکل استریل کردن نیست. سوزن باید یک‌بارمصرف باشد.
دستگاه گران‌قیمت یعنی کار بهداشتی. کیفیت دستگاه هیچ ربطی به کنترل عفونت ندارد. روش کار مهم است.
مشتری آشناست و بیمار نیست. بیماری‌های خونی ممکن است سال‌ها علامت نداشته باشند. با همه یکسان رفتار کنید.
ظرف رنگ باقی‌مانده را برای مشتری بعدی نگه می‌دارم. رنگدانه‌ی باقی‌مانده در ظرف مصرف‌شده دور ریخته می‌شود.
دستکش پوشیده‌ام، پس شستن دست لازم نیست. دست قبل از دستکش شسته می‌شود، چون دستکش ممکن است سوراخ شود یا هنگام درآوردن آلوده کند.

میز کار را چطور بچینیم: ناحیه‌ی تمیز و ناحیه‌ی آلوده

ساده‌ترین راه برای جلوگیری از انتقال آلودگی بین ابزارها، جدا کردن دو ناحیه‌ی کاملاً مشخص روی میز کار است. ناحیه‌ی تمیز جایی است که ابزار بسته‌بندی‌شده، ظرف‌های رنگدانه‌ی تازه و دستمال تمیز قرار می‌گیرد. ناحیه‌ی آلوده جایی است که ابزار مصرف‌شده و ظرف اشیای تیز را می‌گذارید. این دو نباید روی هم یا کنار هم باشند و دست شما نباید از روی ناحیه‌ی آلوده به ناحیه‌ی تمیز برود.

چیدن میز پیش از ورود مشتری انجام می‌شود، نه وسط کار. هر چیزی که بعداً لازم می‌شود (دستمال، ظرف اضافه، دستکش یدک) باید از قبل آماده باشد، چون هر بار که وسط کار برای برداشتن چیزی دست دراز می‌کنید، سطح دیگری را آلوده می‌کنید.

گام‌به‌گام: قبل، حین و بعد از هر مشتری

قبل از ورود مشتری

  • دست‌ها را بشویید و سطوح را ضدعفونی کنید. زمان تماس ضدعفونی‌کننده را که روی برچسب آمده رعایت کنید.
  • نقاط پرتماس مثل دسته‌ی چراغ، پشتی صندلی و میز کار را با پوشش یک‌بارمصرف بپوشانید.
  • ابزار بسته‌بندی‌شده، ظرف‌های رنگدانه، دستمال و دستکش یدک را در ناحیه‌ی تمیز بچینید.
  • ظرف اشیای تیز را در دسترس خودتان و دور از دست مشتری بگذارید.

حین کار

  • هر بار که با چیزی خارج از ناحیه‌ی کار تماس گرفتید (گوشی، موی خودتان، کشو)، دستکش را عوض کنید.
  • ابزار نافذ مصرف‌شده را بلافاصله در ظرف اشیای تیز بیندازید، نه روی میز.
  • رنگدانه را فقط از ظرف یک‌بارمصرف بردارید و هیچ‌وقت به بطری اصلی برنگردانید.
  • اگر ابزاری به سطح غیراستریل خورد، آن را کنار بگذارید و ابزار جدید باز کنید. «فقط یک لحظه خورد» پذیرفتنی نیست.

بعد از کار

  • دستکش را طوری درآورید که سطح بیرونی آن به پوست دستتان نخورد، بعد دست‌ها را بشویید.
  • پوشش‌های یک‌بارمصرف را دور بریزید و سطوح را دوباره ضدعفونی کنید.
  • ابزار چندبارمصرف را به ناحیه‌ی شست‌وشو ببرید، نه اینکه روی میز تمیز بماند.
  • نام رنگدانه، شماره‌ی تولید و توضیحات کار را در پرونده‌ی مشتری ثبت کنید.

اگر سوزن‌خوردگی یا تماس با خون پیش آمد

حتی با بهترین رعایت، حادثه ممکن است پیش بیاید. اصل کلی که راهنماهای بهداشتی می‌گویند این است: محل را فوراً با آب و صابون بشویید، زخم را با شدت نمالید و بلافاصله به پزشک یا مرکز بهداشت مراجعه کنید. زمان در این موارد مهم است، چون بعضی اقدام‌های پیشگیرانه فقط در ساعت‌های اول اثر دارند. حادثه را هم در پرونده ثبت کنید. این‌ها اصول عمومی‌اند و دستور پزشک بر آن مقدم است.

پسماند و ظرف اشیای تیز

ظرف اشیای تیز باید ضدسوراخ و دارای درپوش باشد و پیش از اینکه لبریز شود تحویل داده شود. پسماند آلوده به خون با زباله‌ی معمولی یکی نیست. روش دقیق تحویل آن را مرکز بهداشت محل یا شرکت جمع‌آوری پسماند پزشکی توضیح می‌دهد؛ اگر در منطقه‌ی شما سازوکار مشخصی وجود ندارد، همین را از مرکز بهداشت بپرسید و منتظر نمانید تا سطل تیز پر شود.

اگر بعد از کار علائم عفونت دیدید

مشتری هم باید بداند چه چیزی عادی است و چه چیزی نه. کمی قرمزی و حساسیت در روزهای اول طبیعی است. اما افزایش قرمزی و گرمی بعد از چند روز، ورم، ترشح چرکی یا تب نشانه‌ی عفونت است و باید پزشک بررسی کند. به اجراکننده هم خبر بدهید تا موضوع ثبت شود و بداند کدام ابزار یا مرحله را باید بازبینی کند.

اگر قرار است این کار را یاد بگیرید

بهداشت چیزی نیست که بشود «بعداً یاد گرفت». ترتیب چیدن میز کار (قسمت تمیز جدا از قسمت آلوده)، درآوردن دستکش بدون لمس سطح بیرونی آن و تخلیه‌ی ظرف اشیای تیز باید همان روزهای اول با دست شما جا بیفتد. واکسن هپاتیت B را هم اغلب راهنماها برای کسانی که با ابزار نافذ کار می‌کنند توصیه می‌کنند؛ درباره‌ی آن با پزشک یا مرکز بهداشت مشورت کنید.

در دوره آموزش آرایش دائم آکادمی شیدا فضل (۵ جلسه‌ی ۳ ساعته) طبق صفحه‌ی دوره ابزار کار را آموزشگاه تأمین می‌کند و مدل را هنرجو. یعنی از همان جلسه‌ی اول با ابزار بسته‌بندی‌شده و یک‌بارمصرف کار می‌کنید، نه با ابزاری که خودتان از جایی خریده‌اید و منشأش را نمی‌دانید.

برای تصویر کامل‌تر هم می‌توانید مزایا و معایب آرایش دائم را بخوانید، و برای کارهای بعد از اجرا، مراقبت بعد از آرایش دائم را. اگر می‌خواهید بدانید ابرو و لب در عمل چه مراحلی دارند، آرایش دائم ابرو و لب همین را توضیح داده است.

سوالات متداول

سوزن آرایش دائم را می‌شود ضدعفونی و دوباره استفاده کرد؟

خیر. سوزن، کارتریج و تیغه باید یک‌بارمصرف باشند و برای هر مشتری از بسته‌ی استریلِ تازه باز شوند. پاک کردن با الکل سوزن را استریل نمی‌کند.

چطور بفهمم سالن بهداشت را رعایت می‌کند؟

بسته‌ی استریل را جلوی شما باز کنند، ظرف رنگدانه یک‌بارمصرف باشد، دستکش تازه بپوشند و قبل از کار پرسش‌نامه‌ی سلامت بدهند. پرسیدن این‌ها حق شماست.

آرایش دائم می‌تواند هپاتیت یا HIV منتقل کند؟

خود آرایش دائم نه، اما اگر ابزار آلوده به خون بین دو نفر مشترک شود انتقال ممکن است. رعایت اصول یک‌بارمصرف و استریل این خطر را به‌شدت کاهش می‌دهد.

قبل از کار چه چیزهایی را باید به اجراکننده بگویم؟

بارداری یا شیردهی، بیماری‌های پوستی یا خونی، داروهای مصرفی، حساسیت‌ها و تمایل به جای زخم برجسته (کلوئید). این‌ها تعیین می‌کنند کار انجام شود یا نه.

هنرجو قبل از شروع باید واکسن هپاتیت B بزند؟

اغلب راهنماها آن را برای کسانی که با ابزار نافذ یا خون سروکار دارند توصیه می‌کنند. تصمیم نهایی با پزشک یا مرکز بهداشت شماست.